သည္ဓါတ္ပုံေတြကေတာ့ – အာဖဂနစၥတန္ ေတာပုိင္းျမင္ကြင္းေတြ၊ ၿပီးေတာ့ တာလီဘန္ေတြရဲ ့ဘာသာေရးအယူသည္းမွဳ၊ ဘာသာေရးအရ ဆတ္ဆတ္ထိမခံမွဳေတြရဲ ့သေကၤတျဖစ္တဲ့ အာဖဂန္ရဲ ့ဘာမီးယန္ေဒသက (၂၀၀၀ ျပည့္၊ ဇႏၷ၀ါရီမွာ ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးခံလုိက္ရတဲ့) ဧရာမ ေရွးေဟာင္း ရပ္ေတာ္မူ ဗုဒၶရုပ္ပြါးေတာ္ႀကီး ႏွစ္ဆူ ကိန္း၀ပ္ေတာ္မူခဲ့တဲ့ ေက်ာက္ေတာင္ေခါင္းႀကီး ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲသလုိ ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးခံလုိက္ရတာဟာ အခုဆုိရင္ (၁၃) ႏွစ္ေတာင္ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ အဲဒီဗုဒၶရုပ္ပြါးေတာ္ႀကီးေတြရဲ ့အနာဂါတ္ၾကမၼာ ဘယ္လုိေနဦးမလည္း၊ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ကမၻာႀကီးဟာ ဒီကိစၥနဲ ့ပတ္သက္တဲ့ စိန္ေခၚမွဳအသစ္ေတြ၊ မေရမရာ ဇေ၀ဇ၀ါျဖစ္ရမွဳေတြနဲ ့ရင္ဆုိင္ေနရပါၿပီ။

–       တစ္ခ်ိန္တုန္းက ဗုဒၶရုပ္ပြါးေတာ္ႀကီးေတြ ကိန္း၀ပ္တည္ရွိခဲ့တဲ့ ေက်ာက္ေတာင္ေစာင္းႀကီးရဲ ့အေခါင္းေပါက္ေတြကုိ သည္အတုိင္းပဲ အခြ ံသက္သက္ထားရစ္ၾကမွာလား၊

–        ဒါမွမဟုတ္ အဲသည္ရုပ္ပြါးေတာ္ႀကီးေတြရဲ ့ရုပ္ၾကြင္းျဖစ္တဲ့ မူလအပ်က္အစီး အပုိင္းအစေတြနဲ ့ရုပ္ပြါးေတာ္ အသစ္ေတြကုိ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ၿပီး ပူေဇာ္ၾကမွာလား၊

–       အဲသည္ ရုပ္ပြါးေတာ္ႀကီးေတြရဲ ့ပုံတူကုိ ကူးယူၿပီး (တျခားတစ္ေနရာဆီမွာသြား) တည္ေဆာက္ၾကမလား ဆုိၿပီး မေ၀ခြဲ၊ မဆုံးျဖတ္ႏုိင္ျဖစ္ေနၾကတာပါ။

အခုႏွစ္ပိုင္းကာလေတြမွာ မၾကာခဏဆုိသလုိ ျဖစ္လာတာကေတာ့ အာဖဂနစၥတန္နဲ ့ သူ ့ကုိေထာက္ခံတဲ့ အေနာက္အုပ္စု ႏုိင္ငံေတြၾကားမွာ အျမင္၊ အယူ သေဘာထားေတြဟာ စိတ္လွဳပ္ရွားဖြယ္ေကာင္းေအာင္ပဲ ကြဲလြဲေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ပုံစံနဲ ့ပဲ တည္ေဆာက္ တည္ေဆာက္ ေငြေၾကးထည့္၀င္က်ခံေပးမည့္ အလွဴ ့ရွင္ႏုိင္ငံအမ်ားစုရဲ  ့အေျပာကေတာ့ – ဘုရားေနရာကုိ နဂုိမူလ အပ်က္အစီးအတုိင္းပဲ ထားဦးမယ္၊ အနည္းဆုံး (ႏုိင္ငံေရးအရ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရမွဳ မရွိေသးတဲ့) အခု လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ဆက္ထားဦးမယ္ဆုိပါတယ္။ အာဖဂန္အစုိးရကေတာ့ အနည္းဆုံး ရုပ္ပြါးေတာ္တစ္ဆူ (ေလာေလာဆည္မွာတင္) တည္ေဆာက္ဖုိ ့လုိလားေနပါတယ္။ ဘုရားျပန္လည္ တည္ေဆာက္ရင္ ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးမည့္ အေနအထားမွာ ရွိေနဆဲပဲဆုိတဲ့ တာလီဘန္ေတြရဲ ့ၿခိမ္းေျခာက္မွဳအေပၚမွာ သာဓကေဆာင္ႏုိင္တဲ့ ေအာင္ႏုိင္မွဳတစ္ရပ္ကုိ အစိုးရက ျပသခ်င္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။

မူလရုပ္ပြါးေတာ္ႀကီးမ်ားမွ ၾကြင္းက်န္ရစ္သည့္ အပုိင္းအစအခ်ဳိ႔မွာ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ရာတြင္ သုံးရေအာင္ မလုံေလာက္ႏုိင္သျဖင့္ အသစ္ထုတ္လုပ္-ထုဆစ္ရမည့္ ေက်ာက္သားမ်ားက မူလ-အပိုင္းအစမ်ားထက္ ပိုမ်ားရမည့္အေျခေနတြင္ အမွန္တကယ္ သမုိင္းရုပ္ၾကြင္းဟု မဆုိႏုိင္ေတာ့မည္ကုိလည္း ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရး – ရံပုံေငြ စုေဆာင္းေနၾကသူေတြက စုိးရိမ္ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ရဲ ့အေလးေပး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ မူသေဘာတရားကေတာ့ တည္ၿငိမ္မွဳ (စိတ္ခ်ရဖြယ္) မရွိတဲ့  အထင္ကရ -ကမၻာ့အေမြ -သေကၤတႀကီးေတြ တည္ၿငိမ္ေျခရွိလာေစေရးပါပဲ တဲ့။ ကုလသမဂၢ ယဥ္ေက်းမွဳနဲ ့သိပၸံနည္းပညာဆုိင္ရာ အဖြဲ ့ႀကီး ယူနက္စကို အရာရွိ Brandan Cassar ရဲ ့အေျပာျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ကေန ကုိးေရာက္တဲ့အထိ တစ္ဆင့္ခ်င္း တစ္လွမ္းခ်င္းသြားတဲ့အခါ အေလးအနက္ထားၿပီးေတာ့သာ မလုပ္ခဲ့ဘူးဆုိရင္ေတာ့္ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ျပည္လည္ တည္ေဆာက္ေရးဆုိတာဟာ ေနရာလြဲျဖစ္မွာပါပဲ။ အေနာက္ဖက္က ဂူရဲ ့အေခါင္းေလးေတြ အဆင့္ေလးေတြေပၚကို ေက်ာက္တုံး၊ ေက်ာက္ခဲေတြဟာ ပုံမွန္က်ဆင္းလာေနတာဟာ အႏၱရယ္ရွိတဲ့ အေနအထားနဲ ့ ၿပိဳက်ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ေရွးေဟာင္းရုပ္ပါြးေတာ္ႀကီးေတြကုိ ၿဖိဳဖ်က္တဲ့အခါ တာလီဘန္ေတြဟာ ဘယ္ေလာက္အထိ အားျပင္းလွတဲ့ အေျမာက္လက္နက္ႀကီးေတြ သုံးခဲ့တယ္ ဆုိတဲ့ သမုိင္းအေထာက္အထား တစိတ္တပုိင္းလည္းပဲျဖစ္ပါတယ္ဟု သူကဆက္ေျပာပါတယ္။ အေျခခံလုပ္ငန္း ေရတုိပုိင္းတြင္ပင္ အလွဴ႔ရွင္ေတြဆီက ထည့္၀င္စုေဆာင္းရမယ့္ ရံပုံေငြပမာဏဟာ အနည္းဆုံး အေမရိကန္ေဒၚလာ ခုႏွစ္သိန္းရွိပါတယ္ဟု Cassar က ဆုိပါတယ္။ (ကြ်န္ေတာ္တုိ ့ယူနက္စကုိအဖြဲ ့ႀကီးရဲ ့အေနအထားကေတာ့ ျမင္းေရွ  ့ကုိ လွည္းက ပိုေရာက္ (ႏြားေရွ ့ထြန္က်ဴး) ျဖစ္ေနတဲ့ ပုံေပၚေနတာပါ။ (ဒါ့ေၾကာင့္) အနာဂါတ္မ်ဳိးဆက္သစ္ေတြအတြက္ အခြင့္လမ္းေတြ အားလုံးကုိ ဖြင့္ေပး(ကာကြယ္) ဖုိ ့လုိအပ္ပါတယ္ဟုပင္ သူက ဆုိပါတယ္။ ပါေမာကၡ Petzet ရဲ ့ ေျပာပုံကေတာ့ ဗုဒၶရုပ္ပါြးေတာ္ႀကီးေတြ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရး အရင္တုန္းက ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတဲ ့ ေဆာက္လုပ္ေရး ပုံစံေတြအတုိင္းပဲ ျဖစ္မွာပါ။ မေျပာင္းလဲပါဘူး။ (အဲဒါက ဘာလဲဆုိေတာ့) အီတလီႏုိင္ငံ Assisi ေဒသထဲမွာ ေျမငလ်င္ႀကီးလွဳပ္ခဲ့လုိ႔ ပ်က္ၿပိဳခဲ့ရတဲ့ မွန္စီ၊ ေက်ာက္စီေတြကုိ ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ခဲ့တဲ့ ပုံစံ..ဒါမွမဟုတ္ ေရာမဟန္ အစိတ္အပိုင္းေတြကုိ  စုေဆာင္းဖုိ ့ႀကိဳးပမ္းမွဳပဲျဖစ္ပါတယ္) ဟု ေရွးေဟာင္း သုေတသနပညာရွင္တခ်ဳိ ့က တျခားေသာ အစီစဥ္ (ပရိုဂ်က္) အေပၚ ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အသွ်င္အရိယ၀ံသ (နာလႏၵာ)

Ref: NYT NEWS SERVICE , The Times of India, Times Global , Monday, March 24,2014